|
|
|
Protez, hastanın kaybolan
fonksiyonlarını tekrar
kazandıran, aynı zamanda
bozulan konuşmasını da
düzelten ve estetik
görünümünün de en iyi
olmasını sağlayan
materyallerdir. Böylelikle
büyük oranda kaybedilen ağız
sağlığı düzeltilirken toplum
içinde eksik ya da harap
olmuş dişlerle yaşamak
zorunda kalan bireylerin
psikolojik açıdan da
desteklenmesi sağlanır. Bu
da, fonksiyonel
bozuklukların yanı sıra,
insanlarda kendine güven
duygusunun zedelenmesine
neden olur. Bu tip hastalara
yapılan çeşitli protezlerle
insanların yaşam kalitesinin
yükseltilmesi amaçlanır. |
| |
|
|
1) Sabit Protezler ( Kuron - Köprü
Restorasyonları )
2) Hareketli Protezler ( Total - Bölümlü - Hassas Bağlantılı
Protezler )
3) İmplant üstü protezler ( Sabit veya
Hareketli Protezler ) |
| |
|
|
Tek Kuronlar :
Hasarlı bir dişi tekrar
eski haline getirmek için dişe uygulanan
kaplamadır. Amacı, dişi güzelleştirmek,
sağlamlaştırmak ve korumaktır. Kuron
aşağıdaki durumlarda yapılabilir.
|
| |
 |
Yeterince diş desteğinin olmaması
durumunda büyük bir
dolguyu restore
etmek için. |
 |
Zayıf dişlerin kırılmasını önlemek
için. |
 |
Bir diş
implantına üst yapı olarak |
 |
Kırık, şekli bozuk veya renklenmiş
dişleri kaplamak için |
|
| |
|
Köprüler: Bir veya birden fazla dişin
kaybı durumunda oluşan boşlukları
doldurmak için, komşu dişlerin kesilmesi
suretiyle destek alınarak yapılan bir
tedavi şeklidir. |
| |
|
|
|
|
|
|
| |
|
Total Protezler : Hiç diş olmayan
ağızlara uygulanmaktadır. Son yıllarda
total protezler artık dişsiz ağızlar
için tek şans olmaktan çıkmıştır. Çene
kemiğine yerleştirilen implantlar ve
bunlardan destek alınarak hazırlanan
protezler artık hastalara kendi dişleriyle
çiğniyormuş hissi vermekte ve bu sebeple
sıklıkla tercih edilmektedir.
Parsiyel (Bölümlü)
Protezler : Kısmi diş
eksikliğinde özel akrilik ve metallerin
kombinasyonu ile yapılan kroşe (kanca)
adı verilen metal parçalarıyla dişe tutunmayı sağlayan protez çeşididir.
Hassas Bağlantılı Protezler : Kısmi
diş eksikliğinde kullanılan diğer bir
protez çeşididir. Protezin tutuculuğu
bölümlü protezdeki gibi kroşelerle
değil, hassas bağlantı denilen dişi ve
erkek parçalarla sağlanır. Bu protezler
estetik, tutuculuk ve sağlık açısından
klasik bölümlü protezlerden çok daha
üstündür. Klasik bölümlü protezlerde
olan kroşe (kancalar) estetik açıdan
hastalara rahatsızlık verdiği için,
hassas bağlantılı protezler tercih
sebebidir. |
| |
|
3- İmplant Üstü Protezler:
|
| |
|
İmplant, eksik olan dişlerin fonksiyon ve
estetiğini tekrar sağlamak amacı ile
çene kemiğine yerleştirilen ve uygun
malzemeden yapılan yapay diş kökleridir.
İster tek diş, isterse de birden fazla
diş eksikliğinde eğer İmplant
yerleştirmeye uygun miktarda
kemik varsa, her vakada implant
kullanılabilir.
İmplant vidaları belirli kalınlığı ve
genişliği olan yapılardır. Bu nedenle
implant konulması öngörülen bölgede,
çene kemiğinin, bu implant vidasını kabul
edecek yükseklik ve genişliğe sahip
olması gerekir. Varolan kemiğin kalitesi
de implant başarısını
etkiler. Ayrıca, tedaviden önce
ve implant ağızda kaldığı sürece diş
etlerinin tamamen sağlıklı olması
gerekir.
Hastanın genel sağlık durumu
iyi olduğu sürece implant uygulanmasını
engelleyici bir üst yaş limit yoktur.
Ancak, kemik gelişimi tamamlanmamış çok
genç hastalarda uygulanması tercih
edilmeyebilir. Uygun anestezi
yapıldıktan sonra uygulanan implantın
kemik ile tam birleşmesini (osteointegrasyon) sağlamak için
iyileşme dönemi için 3-6 ay beklenmesi
gerekir. |
| |
İmplant Tedavisi Hangi Vakalarda
Uygulanabilir? |
 |
Alt çenede
tamamen dişlerini
kaybedip protez
taşıyan hastalar : Bu hastalar protezin hareketine
bağlı olarak sürekli ağrı vuruk ve
iyi çiğneyememekten şikayetçidirler.
Bu zaman içinde proteze destek olan
kemik dokunun erimesi şeklinde de
kendini gösterir. Bu tip hastalarda implant
tedavisi yukarıdaki tüm şikayetleri
ortadan kaldırdığı gibi kemiğin
erimesini de durdurmaktadır. |
 |
Üst çenede
tamamen dişlerini
kaybedip protez taşıyan hastalar :
Üst Protezler alt çene protezlerine
oranla daha stabil olsalar da
protezin damağı kapatan tasarımı tat
alma duygusunu azaltıp mide
bulantısına sebep olabilmektedir. |
 |
Alt ya da üst
çenede dişlerinin bir
kısmını kaybetmiş hastalar : Bu
hastaların şikayeti kroşelerle (kancalarla) tutunan protezin çirkin
görüntüsü ya da köprü yapabilmesi için
sağlam dişlerini kestirme zorunluluğu
olarak sayılabilir. |
 |
Tek Dişini Kaybetmiş Hastalar : Bu
hastalar tek bir dişin restorasyonu
için en az komşu 2 dişi feda etmek
zorunda olan hastalardır. Tek bir implantın
yerleştirilmesi komşu dişleri kurtardığı
gibi daha estetik ve fonksiyonel
sonuçların ortaya çıkmasına da neden
olur. |
|
|
|
|
İmplantlarda Başarı Oranı : |
|
İmplant yerleştirme kararını verirken
göz önünde bulundurulması gereken birçok
faktör vardır. |
|
|
|
 |
Hasta sağlıklı olmalı, iyileşme gücü
iyi olmalıdır. Örneğin, hasta şeker
hastası ise, iyileşme sorun
yaratabilir. |
 |
Hasta iyi muayene edilmeli, hastaya
uygun implant ve implantı yerleştirme yöntemi
özenle seçilmelidir. |
 |
İmplantlar diş hekimi tarafından özenle
yerleştirilip bakılmasının yanı sıra
hastadan da özel ilgi görmelidir. |
 |
Sigara içen ve fazla alkol kullanan
hastalarda da implantlarda başarı
etkilenir. |
|
|
|
|
|
İmplant için kullanılan tüm malzemelerin
ithal olması ve sağlıklı implant üretimi
için çok yüksek teknolojiye gereksinim
duyulması gerektiği için implant
yaptırmak pahalıdır. Ülkemizin içinde
bulunduğu ekonomik şartlar nedeni ile
döviz kurlarında gözlenen artışlar da
tedavinin maliyetini olumsuz
etkilemektedir. |
|
|
|
Yeni Protez Kullanacak Hastalara
Öneriler |
|
Tam protez,doğal dişlerin olmaması
nedeniyle çiğneme fonksiyonunu yitirmiş
olanlara yapılır, iyi çiğnenmenin, besin
maddelerinin sindiriminde çok önemli
olduğu bir gerçektir. Çiğnemenin tekrar
kazanılması yanında proteziniz güzel
görünmenize de yardımcı olacaktır. Bütün
diğer konular gibi, protezinizi
kullanmayı öğrenmeniz de biraz
zamanınızı alacaktır. Kararlı olup
konuya olumlu yaklaşırsanız, bir süre
sonra protezinizi rahat kullandığınızı
göreceksiniz.
Başlangıçta karşılaşılan sorunlar:
|
|
|
 |
Yeni proteziniz ağzınızda yabancı ve
büyük gibi olacaktır. Dudak ve
yanaklarda doluluk hissi
duyulacaktır. |
 |
Protezler ne kadar ince yapılırsa
yapılsınlar size şişkin gelecektir. |
 |
Alt protez daha çok hareket edecek
ve yerinden çıkacaktır. Alt proteze
alışmak, üst proteze alışmaktan daha
zordur ve daha uzun zaman alır. |
 |
İlk günlerde salgı bezlerinin
uyarılması sonucu tükürük miktarında
artma olabilir, bu zamanla
geçecektir. |
 |
Protezlerin yumuşak dokulara
oturması ve fonksiyon sırasında
hareket etmesi sonucu yapımında ne
kadar özen gösterilmiş olursa olsun
bazı yerlerde vuruklar olabilir.
Hasta diş hekiminin dediği günlerde
mutlaka gelmeli ve protezde
düzeltmeler yapılmalıdır.
Vurukların, hasta tarafından
alınması yanlıştır, sorunları
büyütebilirsiniz. |
 |
Vurulan yerlerin alınması için diş
hekimine gelmeden önce
protezlerinizi en az 8 saat
kullanmış olmalısınız. Bu süre vuruk
yerlerin görülebilmesini sağlar. |
 |
Birkaç hafta içinde ağzınızdaki
dokular proteze uyum sağladıkça bu
sorunların da kendiliğinden
azalacağına tanık olacaksınız. |
 |
Protez takıldıktan sonra şikayet
olmaması çok ender görülen bir
durumdur. |
Yemek yeme ve çiğneme:
 |
Diş hekimi tam protezleri taktıktan
24 ve 48 saat sonra hastasını
mutlaka görmelidir. |
 |
Protezinizi yeni kullanmaya
başladığınız günlerde yumuşak
gıdalarla işe başlamalısınız. |
 |
Yiyecekleri küçük parçalara bölerek
ve yavaşça çiğneyerek yiyiniz. |
 |
Yemek yerken çenenizin her iki
tarafını ve arka dişleri kullanarak
çiğneyiniz. |
 |
Protezi kullanmakta iyice tecrübe
kazanmadan çok sert ve çiğnemesi zor
gıdaları yemeye çalışmayınız. |
 |
Hastanın protezi ilk takıldığı
zamanlarda su içerken protezlerin
yerinden oynamaması mümkün değildir. |
 |
Çiğnemeyi öğrenmek zaman ister. |
 |
Gıdaların içindeki cisimleri
hissetmeniz zor olacaktır. Örneğin:
Etin kemiğini hissetmeniz zordur.
Tavuk, balık, et gibi gıdaların
kemiklerini tabağınızda ayıklayıp
daha sonra çiğnemeye başlamanız daha
doğru olacaktır. |
 |
Tam protezlerle normal olarak yemek
yiyebilmek en azından 6-8 hafta
sürer. |
 |
Tam protezlerle özellikle ilk
haftalarda ön dişlerle kesinlikle
ısırılmamalıdır. Bu, protezin arka
kısımlarının dokulardan
uzaklaşmasına neden olur. |
 |
Başlangıçta dudak ve yanak
ısırmaları da olabilir. Dudaklar
kapalı olarak yemek yenmeye
çalışılmalıdır. |
 |
Protezinizle çiğneme kuvvetiniz,
doğal dişlere göre 1/3 ile 1/6
oranında daha azdır. |
Konuşma:
 |
Biraz zaman alabilir. Yüksek
sesle okuma çalışması yapılmalıdır. |
 |
Doğru telaffuz edilemeyen
kelimeler tekrar edilerek normal
hale getirilmeye çalışılmalıdır. |
 |
Başlangıçta güldüğünüz,
öksürdüğünüz zaman proteziniz
ağzınızda yerinden oynayabilir.
Tekrar yerine oturması için yavaşça
dişlerinizi sıkıp, yutkununuz. |
|
|
|
Görünüm:
 |
Protezi ilk kullanmaya
başladığınız zaman yüzünüzün
görünümü size değişik gelebilir.
Yanak ve dudak kaslarınız proteze
uyum sağlayınca görünümünüz normale
dönecektir. |
 |
Aynaya bakarsanız
protezinizle daha genç göründüğünüzü
fark edeceksiniz. |
 |
Yanak ve dudaklarınızdaki
çökme protezinizle düzelecektir. |
 |
Rahat davrandığınız ölçüde
doğal görünürsünüz. |
 |
Yapay ( takma ) dişlerin
görünümü de son derece güzel ve
sağlıklıdır |
Protezin Kullanımı:
 |
Protezinizi bir gün içinde
ne kadar süreyle kullanacağınız
konusunda diş hekiminizin
önerilerine uyunuz. |
 |
Protezinize alışabilmek için
ilk günlerde geceleri çıkarmayınız. |
 |
Protezi kullanmaya
alıştıktan sonra geceleri
protezinizi çıkarın. Böylece ağız
dokularınız dinlenecek ve ağız
sağlığınız korunmuş olacaktır. |
 |
Protezler gece
çıkarıldığında su içinde
bırakılmalıdır. Bir bardak içinde ve
çocukların erişemeyeceği bir yerde
tutulmalıdır. |
 |
Geceleri protezlerini
çıkarmamak durumunda olan genç
insanlar ise gündüz ve uygun olan
bir zamanda ağız dokularını
dinlendirmelidir. |
 |
Protezinizin ömrü 4-5
yıldır. |
Protezin Bakımı:
Düzenli Kontrol:
Tam protez kullanan
hastalarda doğal dişleri
olan insanlar gibi belirli
aralarla kontrol
edilmelidir. Çeşitli
faktörlere bağlı olarak
protez altındaki dokular
değişebilir. Bu durumun
hastanın genel sağlığı ile
de yakından ilişkisi vardır.
Zamanla proteziniz dokularla
uyumunu kaybeder ve siz bu
durumu fark edinceye kadar
dokularda zararlara sebep
olabilir. Protezinizle
ilgili veya ilgisiz, ağızda
çeşitli lezyonlar ortaya
çıkabilir. Bu nedenle yılda
en az bir kere diş hekimi
tarafından muayene
olmalısınız. Yeni
protezinizin başarısı, diş
hekiminize olduğu kadar size
de bağlıdır. Sabırlı ve
olumlu yaklaşım ile rahatça
protez kullanan milyonlarca
insandan biri olabilirsiniz. |
|
|